Er í lagi að hæðast að trúleysi manna?
Séra Skúli hefur kosið að skrifa sérstakan pistil um árásir mínar á hugmyndkerfi sitt. Þar kemur fram gamalkunnugt viðhorf um að ekki megi hafa trú manna í flimtingum af því hún sé þeim svo "heilög" og allir verði svo sárir:
Hitt skiptir þó meira máli að trúin skipar stóran sess í lífi fjölmargra, gefur þeim styrk og tilgang og færir ákveðið samhengi í tilveruna. Trúin stendur afar nærri mörgum og tengist ýmsum af helgustu kenndum fólks.
Douglas Adams á um þetta ágæta grein (eða var það ræða?) sem nálgast má hér. Það er svolítið merkilegt hvað sannfæring manna um yfirnáttúru á að fá mikið meiri friðhelgi frá árásum fólks en aðrar skoðanir þeirra, þar með talið trúleysi.
Skúli hefur hingað til ekki séð neina ástæðu til að setja út á mokkerí kollega sinna í minn garð og annarra trúleysingja. Ekki það að mér finnist ástæða til þess að hann geri það, heldur snýst þetta um að vera samkvæmur sjálfum sér, honum ætti að finnast það.
Það er reyndar ekki sama háð og háð. Sumt háð er hægt að nota sem álegg ofan á málefnalegan málflutning, til að krydda hann og vekja menn upp. Þetta á t.d. við um það þegar ég kalla guðfræðina moðhausafræði. Þótt orðið hafi neikvæðan og hrekkjusvínslegan hljóm dugar það vel til að lýsa því sem ég vildi sagt hafa. Það eru rökrænar forsendur að baki orðinu.
Guðfræðingarnir á annall.is eru sjaldnast svona málefnalegir í háði sínu og spotti. Í staðinn fyrir að gefa efnisatriðum málflutningsins óviðurkvæmileg nöfn kjósa þeir gjarna að snúa út úr umræðunni með beinhörðum Ad hominem árásum sem hafa ekkert með málefnið að gera.
Ekki það að ég sé neitt viðkvæmur fyrir því. Þetta rýrir bara þeirra eigin málflutning og kemur þeim sjálfum í koll. Annað gildir um það þegar þeir t.d. kalla trúleysi mitt trú því þá eru þeir að gefa hugmyndum mínum stimpil (sem ég lít reyndar á sem skammaryrði). Það er málefnalegt spott af bestu gerð, en rangfærsla eigi að síður.
Það er semsagt í góðu lagi að hæðast að trúleysi manna. Bitið í háðinu fer þó svolítið eftir hvað sagt er. Og guðfræðingarnir sem ég minntist á aðan eru oftar en ekki alveg grátlega slappir í spotti sínu.
Enda oftar en ekki með að skjóta sjálfa sig í fótinn.
Birgir Baldursson kl. 19:07
-
efni:
trúmál
-
1. Þú
spurðir: "Segðu mér, Skúli, er þér kannski bara alveg sama, þótt verið sé að blekkja fólk og féfletta?" Og þ.m. hvort ég myndi ekki nota ljót orð til að lýsa slíku framferði. Pistillinn minn var semsé svar við þeirri spurningu.
2. Ég skora á þig Birgir að telja saman fjölda þeirra sem sent hana innlegg á Vantrúna (að ritstj. frátalinni). Ég er þess nokkuð viss að ég sé í einu af efstu sætunum ef ekki því efsta. Það að halda því fram að ég vilji halda forðast umræðu um trúmál er fjarstæða. Með því að færa rök fyrir því að viðhafa ákveðna lágmarks kurteisi í samræðum er ég ekki á nokkurn hátt að gefa í skyn að umræðuefnið sé "heilagt" eða hafið yfir málefnalega gagnrýni. Ég er þvert á móti mikill talsmaður málefnalegrar gagnrýni eins og ég hef reyndar oft skrifaðum.
Sigurður Hólm
orðar þetta ágætlega í svari við téðum pistli mínum: ""Ljót orð" eru sjaldnast réttlætanleg og oftast ekki líkleg til árangurs að mínu mati. "Moðhausaháttur", "viðbjóður" og "heimska" o.s.frv. eru orð sem að mínu mati eiga sjaldnast heima í rökræðum. Hins vegar er mikilvægt að rökræða trú og trúfrelsi blygðunarlaust."
Ég hef einmitt reynt að ræða trúmál blygðunarlaust og reynt að halda persónunum rökræðanna þar utan við umræðuna.
3. Hvað varðar persónuleg skot í garð ykkar vantrúaðra hef ég nú haldið að þið sjálfir séuð fullfærir um að svara fyrir ykkur sjálfir! Mestu máli skiptir að ég hef ekki sjálfur stundað slíkar samræður (held ég og vona!). Hvernig á ég annars að skilja þennan punkt? Ertu að steypa okkur öllum í sama mótið? Allt í einu er talað um "guðfræðingana á annál.is" eins og eina herdeild. Þetta minnir á ákveðin orð um riddara og skjaldsveina!
4. Sumir trúarfélagsfræðingarkenna guðleysi við trú. Þegar guðfræðingar grípa til þess orðalags (eins og ég hef sjálfur gert) er það ekki sagt í háði heldur eru menn bundnir ákveðnu hugtakakerfi.
5. Ég set kannske upp strámann hérna er ég túlka orð þín svo að þú gefir í skyn að ég treysti mér ekki til málefnalegrar umræðu. Ef svo er láttu mig þá vita! Ég les þessa grein í ljósi ;) þeirra orða þinna í viðbrögðum við pistlinum að greinin mín sé "rauðsíld" - þ.e. flótti frá rökum yfir í orðalag. Þú hefur ekki almennilega skýrt þann punkt að mínu áliti. Ég hef a.m.k. varið það allrækilega að svo sé ekki.
6. Hvorugur okkar er í raun viðkvæmur yfir þessu. Hvað sjálfan mig varðar þykir mér þetta orðalag skaða góðan umræðugrundvöll en líklega er þetta þó f.o.f. ykkur sjálfum til vansa - algerlega mislukkuð tilraun til að sýna einhverja ímyndaða andlega yfirburði í samræðu sem ætti ekki að snúast um slíka þætti ;)
- - - 0 0 0 - - -
Kannski rétt að taka það fram að flestu sem hér er rætt svaraði ég
hér á sínum tíma, enda flakkaði þessi umræða víða.
- - - 0 0 0 - - -
Nei, sorrí það var hér!!!
Þú mátt alveg henda síðasta kommentinu mínu út!
- - - 0 0 0 - - -
Hehe, allt í góðu - látum þetta standa.
- - - 0 0 0 - - -
Prjónaðu við
2. Ég skora á þig Birgir að telja saman fjölda þeirra sem sent hana innlegg á Vantrúna (að ritstj. frátalinni). Ég er þess nokkuð viss að ég sé í einu af efstu sætunum ef ekki því efsta. Það að halda því fram að ég vilji halda forðast umræðu um trúmál er fjarstæða. Með því að færa rök fyrir því að viðhafa ákveðna lágmarks kurteisi í samræðum er ég ekki á nokkurn hátt að gefa í skyn að umræðuefnið sé "heilagt" eða hafið yfir málefnalega gagnrýni. Ég er þvert á móti mikill talsmaður málefnalegrar gagnrýni eins og ég hef reyndar oft skrifaðum.
Sigurður Hólm
orðar þetta ágætlega í svari við téðum pistli mínum: ""Ljót orð" eru sjaldnast réttlætanleg og oftast ekki líkleg til árangurs að mínu mati. "Moðhausaháttur", "viðbjóður" og "heimska" o.s.frv. eru orð sem að mínu mati eiga sjaldnast heima í rökræðum. Hins vegar er mikilvægt að rökræða trú og trúfrelsi blygðunarlaust."
Ég hef einmitt reynt að ræða trúmál blygðunarlaust og reynt að halda persónunum rökræðanna þar utan við umræðuna.
3. Hvað varðar persónuleg skot í garð ykkar vantrúaðra hef ég nú haldið að þið sjálfir séuð fullfærir um að svara fyrir ykkur sjálfir! Mestu máli skiptir að ég hef ekki sjálfur stundað slíkar samræður (held ég og vona!). Hvernig á ég annars að skilja þennan punkt? Ertu að steypa okkur öllum í sama mótið? Allt í einu er talað um "guðfræðingana á annál.is" eins og eina herdeild. Þetta minnir á ákveðin orð um riddara og skjaldsveina!
4. Sumir trúarfélagsfræðingarkenna guðleysi við trú. Þegar guðfræðingar grípa til þess orðalags (eins og ég hef sjálfur gert) er það ekki sagt í háði heldur eru menn bundnir ákveðnu hugtakakerfi.
5. Ég set kannske upp strámann hérna er ég túlka orð þín svo að þú gefir í skyn að ég treysti mér ekki til málefnalegrar umræðu. Ef svo er láttu mig þá vita! Ég les þessa grein í ljósi ;) þeirra orða þinna í viðbrögðum við pistlinum að greinin mín sé "rauðsíld" - þ.e. flótti frá rökum yfir í orðalag. Þú hefur ekki almennilega skýrt þann punkt að mínu áliti. Ég hef a.m.k. varið það allrækilega að svo sé ekki.
6. Hvorugur okkar er í raun viðkvæmur yfir þessu. Hvað sjálfan mig varðar þykir mér þetta orðalag skaða góðan umræðugrundvöll en líklega er þetta þó f.o.f. ykkur sjálfum til vansa - algerlega mislukkuð tilraun til að sýna einhverja ímyndaða andlega yfirburði í samræðu sem ætti ekki að snúast um slíka þætti ;)
Skúli 14.01.2004 klukkan 23:42#