Bloggið
Ég þekki marga óvirka alkóhólista og langflestir þeirra eru trúlausir.
Þetta tvennt fer frekar illa saman þegar kemur að því að halda sig frá áfengisneyslunni, því eina aðferðin sem í boði er byggir á trú á almættið. Menn eiga að upplifa sitt eigið mátt- og varnarleysi og leggja allt í hendurnar á þessum æðri mætti.
Hvernig dílar trúlaus maður við slíkt? Sumir sem ég þekki hafa kosið að fallast á æðri máttinn sem eitthvað óskilgreint afl eða bara AA samtökin sjálf. Slíkt er þó skammgóður vermir, því sama er hve samtökin þykjast vera inni á því að hver og einn finni sér sinn eigin æðri mátt, þegar á er tekið er strax farið að heimta af mönnum að þeir falli fram og biðji til Guðs.
Og kynni mín af þessum félagsskap, gegnum vini mína og kunningja, hefur skilið eftir þá von heitasta í brjósti mér að ég eigi aldrei eftir að þurfa að ganga þessu trúarbatteríi á hönd.
En kannski er ég með lausn á þessu, vinum mínum og öllum trúlausum ölkum til handa. Þegar ég hafðist við í Danmörku og leigði með frænkum mínum og Pétri Hallgrímssyni gítarleikara ræddi ég þessi mál við hann oft og tíðum. Ég hafði þá nýverið fest kaup á bókinni The Ultimate Guide to Mental Toughness eftir Dan Teitelbaum, en hana hafði ég fundið á Amazon og séð í henni möguleika á íslenskun og tekjum.
Þessi bók tekur á endurforritun heilabúsins og stefnir að því að breyta sjálfsmyndinni nægilega mikið til að skemmandi hömlur sem lélegt sjálfsálit veldur víki fyrir drifkrafti sem geri næstum allt mögulegt. Og þarna komum við Pétur auga á hentuga aðferð til að glíma við fíknir.
Útgangspunkturinn er þessi: Það skiptir öllu máli hvernig við sjáum okkur sjálf fyrir okkur. Pétur sagði mér sögu af einhverjum ættingja sínum sem var vonlaust drykkjukeis. En svo veiktist konan hans lífshættulega og karlinn steinhætti að drekka. Ástæðan? Hann gat ekki séð sjálfan sig fyrir sér sem fyllibyttu, með svona veika konu.
Svo batnaði konunni, en karlinn byrjaði ekki aftur að drekka. Sjálfsmynd hans hljóðaði ekki upp á slíkt lengur.
Endurforritun heilans. Hugsið um það.
Teitelbaum tekur yfirgengilega kraftmikið dæmi snemma í bók sinni um þann innri styrk sem býr í hverju og einu okkar:
Setjum sem svo að við sitjum í sama herbergi á þessu
andartaki og ég taki upp tíu þúsund krónur úr pússi mínu um leið
og ég beini þessum orðum til þín:
____________________________
„Ég vil að þú brjótir þér leið í gegnum vegginn
þér á hægri hönd. Þú mátt nota hendur, fætur og
stólinn sem þú situr á. Undir eins og þú nærð að
gera gat á vegginn færðu tíuþúsundkallinn."
____________________________
Ég sé næstum fyrir mér svipinn á andliti þínu. Þú hlýtur
að hugsa sem svo: „Til hvers í ósköpunum? Tíu þúsund kall fyrir
að eyðileggja vegginn? Kemur ekki til mála!"
Ef við breytum nú nokkrum atriðum í þessu dæmi gæti ég
trúað að skilningurinn á mikilvægi eldmóðsins til hámarksárangurs
verði þér deginum ljósari.
Áður en ég hef mál mitt vil ég biðja þig um að hugsa eitt
andartak um þá manneskju sem þér er kærust í lífinu, t.d. eitt
barna þinna, maka eða annað foreldri þitt.
Ég vil að þú ímyndir þér, þar sem þú situr innan veggja
heimilis þíns, að þú lítir upp og sjáir reyk berast
meðfram samskeytum lofts og veggjar.
Meðan reykurinn magnast í herberginu hjá þér fer
eldvarnarbjalla í gang í húsinu og um leið heyrirðu
í fjarska í sírenum slökkvibílanna sem nálgast óðfluga.
Sem þú stendur upp til að hypja þig út, sérðu að veggurinn
næst þér er tekinn að sortna. Og þú áttar þig á að eldurinn
í húsinu er bókstaflega handan þessa veggjar og gríðarlega
áríðandi að þú komir þér strax út úr húsi.
En um leið og þú stendur upp af stólnum, þá allt í einu...
Heyrirðu rödd manneskjunnar, sem þú elskar öðrum fremur,
berast handan veggjarins. Hún hrópar á hjálp og þú sérð í
hendi þér að hún er föst og kemst ekki út, þú veist að þú
verður að bjarga henni núna, meðan þú sérð vegginn dökkna.
Þú veist að herbergjaskipan er þannig fyrir komið að það
er ómögulegt að komast að herberginu þar sem þessi manneskja
er, slíkt kallar á að hlaupa eftir ótal göngum og það tæki
allt of langan tíma. Á þessu andartaki áttu ekki annars
úrkosta en bjarga manneskjunni núna!
Ég spyr aftur, hefurðu minnstu efasemdir um að þú gætir
brotið gat á vegginn, annað hvort með berum höndum, stólnum
sem þú situr á, eða borðinu sem næst þér er?
Hvað gerðist? Einfalt mál ekki satt? Þú fylltist
mjög skyndilega miklum eldmóði vegna einhvers sem þú vissir
að yrði að gerast, enda var um að ræða aðstæður sem létu
þér ekkert val í té. Þú vissir að þú yrðir að grípa til aðgerða
án nokkurrar umhugsunar.
Og sannleikurinn er sá að við búum öll að gífurlegri
innri orku og styrk sem liggur í dvala allt þar til sérstakar
aðstæður draga þetta tvennt upp á yfirborðið. Og hér er annað
dæmi: Við höfum öll heyrt um mæður sem gátu lyft bílum sem börn
þeirra voru föst undir. Ástæðan er nákvæmlega sú sama:
Er þetta ekki bara dæmi um hinn æðri mátt okkar? Ef við skiptum út hugtakinu innri styrkur fyrir æðri máttur þá erum við í það minnsta komin með eitthvað sem AA prógrammið gengur upp í.
Einhverju sinni vorum við félagi minn af alkóhólistakyni staddir á öldurhúsi að súpa rauðvín. Hann var nýfallinn og við ræddum máttleysi AA aðferðarinnar. Hann sagðist ekki geta haldið út án áfengis í sex mánuði. Ég hugsaði málið örlitla stund og stakk svo upp á BB aðferðinni: Bed & Buildup. Hún felst í því að halda mönnum sofandi í sex mánuði, meðan fráhvörf og hæði er að skolast út, en svo tekur við andleg og líkamleg uppbygging.
Ég sé það núna að aðferðir Teitelbaum eru kjörnar í bildöppið.
Kannski henda megi AA aðferð þeirra Bill og Bob á haugana og taka upp BB aðferðina. Hver veit nema við Pétur séum, ásamt Teitelbaum, hinir nýju Bill og Bob.
Og að þessu sinni geta allir verið með, hvaða heimsmynd sem þeir hafa.
Ég hef aldrei getað horft á Star Wars. Þegar ég var um það bil 13 ára kom fyrsta myndin til sýninga í kvikmyndahús. Áður en til þess kæmi að ég sæi hana gafst mér færi á að horfa á 15 mínútna treiler af 8mm filmu (þetta var fyrir tíma myndbanda). Það er skemmst frá því að segja að þessi bútur olli mér svo miklum leiðindum að ég ákvað að sleppa því bara að sjá myndina.
Mörgum árum síðar var ég í matarboði hjá kunningja mínum sem var nýbúinn að setja upp bíóhljóðkerfi í stofunni hjá sér. Svo átti hann mynddiskspilara (stóru diskarnir) og lét mig setjast í svít-spottið til að geta notið tækninnar til fullnustu. Og hvað setti hann í? Jú, einhverja Star Wars mynd. Og aftur helltust yfir mig sömu leiðindin og óþolið. Eftir 10 mínútur bað ég hann að slökkva á þessu.
Í hvert sinn sem ég sé þessar myndir auglýstar í sjónvarpi fæ ég þessa leiðatilfinningu. Sennilega er ég einn af fáum vesturlandabúum sem aldrei hefur séð Star Wars mynd í heild sinni.
Núna sit ég hér við fartölvuna mína í stofunni minni í búngalónum og inni á gafli eru menn að horfa á Star Wars - The Phantom Menace af DVD. Sprengingar og læti og fyrirsjáanleg kvikmyndatónlistin fylla taugakerfið í mér af leiðindum, en nú ber svo við að ég gjóa öðru hverju auga á herlegheitin. Og þar er margt athugavert:
- Það berst ekkert hljóð í lofttæmi: Af hverju hafa geimskipin sánd?
- Kómík-rílíf fígúra með geitarhaus: Er hún ekki með of smátt heilabú til að vera bæði greind og siðmenntuð?
- Krakki sem keppir í yfirgengiega hröðu kappflugi: Hafa krakkar nægilegt rúmskyn til að stunda svona? Má þá ekki veita 11 ára krökkum bílpróf?
- Kúl bardagaróbótar með súperhætekk vopn: Hvernig stendur á því að þeir hitta ekki kú þótt þeir haldi í halann á henni?
- Boðskapurinn er mjög SÍS- kenndur, vandamál alheimsins er að fólk hjálpast ekki nógu mikið að.
- Þetta gerist í fjarlægri framtíð og alls kyns form mannvera á sveimi. Samt eru þarna manneskjur sem ekki hafa breyst neitt frá því nú, m.a.s. tveir eða þrír sömu kynþættirnir og byggja Jörðina núna, allsendis óbreyttir: Er þetta ekki dálítið hrokafullt? Er ekki með þessu verið að halda fram að nútímamaðurinn sé svo fullkomin vera að frekari þróun sé ónauðsynleg (svipað og drekaflugan)?
Mér hefur alltaf gengið betur að glápa á Star Trek, enda framsetningin hófstilltari, vísindaskáldskapurinn heilsteyptari, samfélagsmyndin girnilegri og handritið vitrænna.
En þar er reyndar sama mannkynshrokanum fyrir að fara, auk þess sem framþróun tegundarinnar skilar sér aðeins í einhverjum skrýtnum eyrum og einhverju svona prjáli sem hefur enga merkingu í þróunarlegu tilliti.
Sama dag og ég bloggaði þetta hér sendi ég biskupsstofu eftirfarandi skeyti:
Date : Fri Mar 28 16:46:03 2003
From : birgir@birgir.com
To : kirkjan@kirkjan.is
Subject : Ritskoðar biskupsstofa dagblöðin?
http://birgir.com/blogg160303-310303.html#030328
Ef svarið er nei, vilduð þið þá kannski vera svo væn að þrýsta á
þessi dagblöð að birta greinarnar, svo hin lýðræðislega umræða fái
ekki slagsíðu?
Bestu kveðjur,
Birgir Baldursson, Gran Canaria.
Nú eru liðnir 14 dagar og enn hefur ekkert svar borist. Greinarnar hafa ekki birst heldur. Hvaða ályktun má draga af því?
To: fmr@reykjavik.is
From: birgir@birgir.com
Subject: http://sonja.richter.org/dagbok/#92428786
Gott fólk í Fræðslumiðstöðinni!
Ég var að enda við að rekast á þessa bloggfærslu ( http//sonja.richter.org/dagbok/#92428786 ) þar sem segir:
Þegar frænka mín ætlaði að lesa dagbókina mína í vinnunni (hún vinnur í einum af [betri] grunnskólum borgarinnar) þá fékk hún eftirfarandi skilaboð.
,,Þessari síðu hefur verið lokað af
Fræðslumiðstöð Reykjavíkur.
Síðan er flokkuð sem óæskileg en þetta gæti verið rangt.
Ef ykkur finnst að þið eigið að hafa aðgang að þessari síðu hafið sambandi
við Fræðslumiðstöð Reykjavíkur"
Nú langar mig að spyrja hvort hægt sé að nálgast lista yfir þær síður sem þið teljið óæskilegar. Ég spyr að þessu svo hægt sé að taka afstöðu til þess hvort um sjálfsagða og eðlilega ráðstöfun sé að ræða, ellegar hvort verið sé að hamla lýðræðislegri umræðu með ritskoðun.
Bestu kveðjur,
Birgir Baldursson
Gran Canaria
Ég veit ekki alveg hvort ég hlakki mikið til að koma heim til Íslands. Landið er kalt og dýrt, mjög oft hvasst og allir eitthvað svo bugaðir, annað hvort af fátækt, kulda eða vinnuálagi, ef ekki öllu þrennu.
En jú, það eru hlutir sem ég hlakka til að komast í tæri við. Hitaveita Reykjavíkur til dæmis. Setjast í heitan pott í sundlaugum borgarinnar og eiga kost á löngum hlýjum sturtum.
Svo verður gaman að fara að spila aftur og hitta allt góða og skemmtilega fólkið sem ég þekki. Ætla að byrja í kaffi hjá Sunnu. Fleiri fá mig svo í heimsókn í kjölfarið, doktorinn, Heiða/Elvar, Gummi P, Imba og ýmsir.
En ætli verði ekki kærkomnast að setjast niður með póstberanum poppfróða í Kópavogi, honum Steini Skaptasyni. Þá verða skeggjaðir menn og alls konar keis til umræðu í taumlausri gleði, með viðeigandi eftirhermum og óhljóðum sem aðeins innvígðir skilja.
Steinn hefur endalausan húmor fyrir sjálfum sér og öðrum síðskeggjuðum mönnum. Þar með vekja indverskir gúrúar einungis hlátur og skrípóhljóð þegar þeir sjást og aðdáunin á þeim er taumlaus á þeim forsendum einum. Engin virðing er nokkurntíma borin fyrir heimspeki þeirra.
Það verður gaman að rölta í bæinn með Steini, gera úttekt á allra handa keisum, setjast inn á rússneska mynd í Mír og bóhemast inni á Mokka.
Jú, það verður gaman að koma heim. Verst að ég á hvergi lengur heima þarna heima. Verð að finna út úr því.
HORRORS
Lewis Carroll
METHOUGHT I walked a dismal place
Dim horrors all around;
The air was thick with many a face,
And black as night the ground.
I saw a monster come with speed,
Its face of grimmliest green,
On human beings used to feed,
Most dreadful to be seen.
I could not speak, I could not fly,
I fell down in that place,
I saw the monster's horrid eye
Come leering in my face!
Amidst my scarcely-stifled groans,
Amidst my moanings deep,
I heard a voice, "Wake! Mr. Jones,
You're screaming in your sleep!"
Hrollvekja
Mér fannst ég ana ægislóð
og ekki var mér rótt
því á mig starði fésaflóð
og foldin dimm sem nótt
Á ógnarspani æddi' ófét
með andlit viðbjóðsgrænt
þess magakostur mannaket
það mjög var ósjónrænt
Það láðist mér að leggja' á brott
en lagðist í mig gigt
nú færðist nær með fleðuglott
ófrýni sjónumhryggt
Við óp mín rómur annar snjall
mér ómaði við hlið
"Æ vaknaðu nú vælukall,
það víbrar herbergið!"
Einhverju sinni gaf dr.Gunni mér franska bók með stereogrömum af pari að ríða í alls konar stellingum. Hann var búinn að rýna í þetta án þess að sjá neitt annað en heimskt veggfóður.
Það geta ekki allir komið auga á myndirnar í stereogrami.
Og það er einmitt ein helsta röksemd uppáhaldsguðfræðingsins míns hans Þorkels. Í umræðu okkar um hvort verið gæti að lífssýn trúaðra, jafn heilsteypt og lógísk sem hún er fyrir þeim sjálfum, sé í raun óskapnaður, varpaði hann þessari bombu fram:
Kannast þú við þrívíddamyndir sem líta út eins og bull þegar maður sér þær fyrst en ef maður gefur sér tíma og horfir í smá stund í þær fer að birtast mynd? Þannig upplifi ég trúna. Það er vonlaust að útskýra slíkar myndir fyrir þeim sem ekki hefur reynslu af þeim og sá sem ekki sér þrívíddina getur ekki skilið myndina, þótt maður útskýri hana fyrir honum.
Það er erfitt að svara þessu. Röksemd mín fyrir því að það sé hugarfarsleg skynvilla að sjá reglu út úr óskapnaði er með þessu fallin, því stereogramið er jafnraunverulegt þó ekki komi allir auga á það.
Nei, þá þarf að tækla umræðuna öðruvísi. Skynjun mannsins er greinilega enginn mælikvarði á tilvist guðlegheitanna. Við verðum að beita rökvísi.
Og þar koma kallar á borð við George H. Smith sterkir inn. Djöfull sem ég þarf að fara að komast yfir bókina hans. Bara að ég hefði keypt hana meðan Vísakortið mitt var gott og gilt.
En svo klikkir Þorkell út með einhverju svona snakki um að allir eigi að hafa sína trú í friði. Af hverju má ekki diskútera þetta? Það er eins og guðsmenn veigri sér alltaf við að verja hugmyndakerfi sitt og vilji að allir gangi út frá því sem einhverju sem ekki megi hrófla við.
Merkilegur fjandi. Það er nefnilega stór munur á málefnalegum umræðum um gildi hugmyndakerfa og trúboði og þess háttar yfirlýsingum. Ég yrði til að mynda rosa ánægður ef trúmenn réðust á heimsmynd mína með rök að vopni.
En það hafa þeir aldrei gert, heldur bara með rökvillum og órökstuddum yfirlýsingum.
Ferlegt að esperantó skyldi ekki festa sig í sessi sem alþjóðamál.
Heimsbyggðin reynir að burðast með ensku sem milliþjóðamál, þrátt fyrir að það taki árafjöld að ná tökum á henni og stoltar þjóðir á borð við Frakka og Þjóðverja neiti að notast við hana.
Því þarf á alþjóðasamkundur her túlka sem tefja framgang fundahaldanna og skapa hættu á misskilningi og rangfærslum.
Esperanto er meistarasmíð. Málfræðin er einföld og auðlærð, orðaforðinn er tekinn úr öllum málum og alþjóðleg hugtök halda sér. Og þar sem reglur þess eru án undantekninga er engin þörf á að menn þurfi að leggja á minnið alls kyns frávik til að verða sæmilega talandi í því. Og menn yrðu þarna allir á jafnréttisgrundvelli, því þetta væri annað tungumál allra.
Ef allir einstaklingar jarðar kynnu tvö mál til hlítar, móðurmál sitt og esperanto, væru samskiptaörðugleikar fyrir bí. Við hefðum öll getað skilið sjónvarpsræður Saddam heitins(?), nú eða hlýtt á mál Bin Laden og Arafat án vandræða. Og hvarvetna gætum við horft á sjónvarpsfréttir eða hlustað á útvarp á þessari snjöllu tungu og skilið allt fullkomlega.
Fyrir nokkrum árum eignaðist ég kennslubækur Þórbergs Þórðarsonar í esperanto, ásamt orðasafni. Ég lít á þessar litlu skruddur sem einar af mínum mestu gersemum. Í kjölfarið las ég allt sem ég fann af skrifum Þórbergs um þetta málefni, tók mér meira að segja bókina "Alþjóðamál og málleysur" að láni hjá Íslenska esperantosambandinu. Ákvað í kjölfarið að mastera þetta dásamlega hugarfóstur Dr. Zamenhof.
Svo datt ástundunin uppfyrir eins og svo margt annað sem maður tekur sér fyrir hendur. En eftir stendur vitneskjan um það að til sé lausn á tungumálavanda þjóðanna. Babel er endurreist en það kæra sig þvi miður enn fáir um að ganga þar um sali. Talið er að einungis tvær milljónir manna kunni esperanto.
En ef þú lærir málið áttu vísa gistingu án endurgjalds í hverri borg heimsins þar sem einhverjir tala málið.
Og Japanar jafnt sem Tyrkir og Eskimóar geta tileinkað sér þetta mál án of mikillar fyrirhafnar. Málfræðin er einfaldlega það sveigjanleg að laga má orðaröð setninga að málvenju hvers og eins án þess að það sé til skaða. Og af hverjum orðstofni má draga nafnorð, lýsingarorð, atviksorð og sagnorð án vandræða. Því er hægt að segja: "Hann leigubílaði á hótelið" eða "hann áhótelaði með leigubílshætti" án þess að nokkur misskilningur fari í gang.
Og ef tillögum mínum um helgidagahald hér að neðan væri hrint í framkvæmd gæti spurning á borð við "páskið þið?" orðið sjálfsögð og eðlileg í milliþjóðasamskiptum.
Það styttist í páska og þá lögbundnu ró sem þeim á að fylgja. Absúrd að vestrænt þjóðfélag skuli lögleiða bann við verslun og viðskiptum út af einhverjum trúarhátíðum. Eða mynduð þið taka mark á tilskipunum um að leggja niður störf á skemmtidegi hvítra kvenna?
Svo hneykslast þetta sama fólk á Talíbönum!
Á spjallþráðum Vísis viðraði ég nýlega hugmyndir (sem duttu í mig jafnóðum) um að breyta frídagakerfinu þannig að í stað löggiltra kristindómsdaga kæmu nokkrir tugir daga með alls kyns tilefnum og hver einstaklingur gæti svo ráðstafað 15 (eða eitthvað) slíkum í eigin þágu. Þannig gætu þeir sem vilja halda upp á dag íslenskrar tungu gert það og mætt í Norræna húsið til að hlýða á erindi um hana. Aðrir gætu tekið sér frí á ljóðaþýðingadaginn og mætt uppstrílaðir í Háskólabíó að hlusta á helstu meistarastykki landans á því sviði, í flutningi færra upplesara.
Hinir kristnu gætu haldið sínum siðum áfram, sem og gyðingar, múslimar og allir hinir.
En svo mætti líka hafa frídaga sem eru lögbundir fyrir alla. Þannig mætti halda áfram að gefa frí yfir sólstöðuhátiðina jól og jafnvel koma á annarri sambærilegri sumarsólstöðuhátíð. Auðvitað þarf ekki að fjölyrða um 17. júní, frídag verslunarmanna og 1. des.
En stóra atriðið í þessu öllu er að menn geti haft opið á föstudaginn langa ef þeim sýnist svo. Og við hin sem nennum ekki slepjunni getum verslað og farið út að borða, hlustað á læf tónlist og sopið á bjór í friði.
Nei, það má náttúrlega ekki.
En hvað á þá að þýða að hamast í risastórum kólfklukkum klukkan hálf-átta á morgnana þessa helgidaga? Kveða þessi lög ekki á um frið?
Sá þetta á Lágmarksríki.is:
Leiðir algjört frelsi í viðskiptum ekki til einokunar og valda örfárra manna?
Frjálst markaðsskipulag er besta leiðin til að koma í veg fyrir einokun. Með
því að opna íslenskan markað fyrir erlendu fjármagni og með því að afnema
núverandi hömlur á því markaðskerfi sem er hér á landi næst fullkomið
jafnvægi framboðs og eftirspurnar. Það má ekki gleyma því að samkeppni
verður ekki mæld í fjölda fyrirtækja á markaði, heldur með aðgengi að
markaði. Sé markaður opinn fyrir nýja aðila þá er samkeppni fyrir hendi.
Telji neytendur að eitt fyrirtæki sé að misnota markaðsráðandi aðstöðu sína,
þá er auðvelt fyrir þá að stofna fyrirtæki í samkeppni við það. Ekki þarf
sérstök lög eða stofnanir til að tryggja samkeppni. Ef fyrirtæki er með
mikla markaðshlutdeild er það vegna þess að neytendur kjósa að versla við
það.
Nú nú! Getur ástæða þess að fyrirtæki hafi mikla markaðshlutdeild ekki átt sér orsök í því að það sé búið, í krafti auðæfa sinna og valda á markaðnum, að sölsa undir sig samkeppnisaðilana, nú eða bara ýta þeim út af borðinu? Hafa menn ekki einmitt séð þetta gerast á íslenskum matvörumarkaði?
Getur verið að það skorti aðeins á gagnrýna hugsun hjá þeim sem settu þennan texta fram?
Þetta leiðir huga minn að einfeldningslegum spökúleringum mínum hér og þeirri hugmynd að stofna þjóðfélag inni í þjóðfélaginu, einkarekið ríkisapparat sem heldur úti sínu eigin heilbrigðiskerfi, bönkum og framleiðslufyrirtækjum, alfarið á non-profit forsendum, lýðnum í hag.
Mynduð þið borga í svoleiðis og njóta fyllsta almannaöryggis og lágs vöruverðs í staðinn?
Merkilegt þetta heilabú í manni.
Í draumi mínum nú undir morgun var ég í starfsliði Halldórs Laxness á árunum fyrir seinni heimsstyrjöld. Ég var upplesari hans, sá um að lesa upphátt fyrir hann allt sem hann skrifaði sjálfur og sennilega líka bréf til hans og uppúr dagblöðum.
Í draumnum erum við staddir þrír saman, við Laxness og útgefandi hans. Ég er að lesa upphátt bréf sem Halldór var að enda við að skrifa til birtingar í Mogganum í tilefni þess að ár er liðið frá því gyðingar myrtu foreldra hans. Ein setningin í bréfinu er svona:
Annaðhvort ertu gyðíngur, eða þú ert vinur minn.
Um leið og ég er búinn að lesa bréfið byrja ég að þrasa í skáldinu og leiða honum fyrir sjónir að gyðingar hafi allsekki drepið foreldra hans, heldur nasistar og þeir síðan klínt því á gyðinga. Halldór vísar þessu á bug, enda hallur undir nasisma sjálfur(!)
Skyndilega er ég kominn á áhorfendabekki í rómversku hringleikahúsi þar sem verið er að stúta gyðingum með "nýstárlegum" hætti. Þeim er skipt í tvö lið, í öðru þeirra eru lensuriddarar en hinu skylmingaþrælar. Ég horfi með hryllingi á hvernig skelfingu lostnir gyðingarnir salla hverjir aðra niður meðan nasistar á áhorfendabekkjum hvetja þá áfram og skella sér á lær. Hjarta mitt grætur þegar ég sé lensuriddara, sem fallinn er af hesti sínum, munda spjót sitt í fáti og leggja til a.m.k. fimm skylmingaþræla sem nálgast hann. Blóðið flýtur og öskrin magnast.
Þarna hrekk ég upp af svefninum fullur viðbjóðs og byrja strax að skamma í mér heilann: "Hvað ertu að pæla að sýna mér svona ógeð? Af hverju dregurðu ekki frekar upp myndir af sætum stelpum og lætur þær sofa hjá mér?"
Sofna aftur og er þá kominn í pyntingaklefa hjá nasistum. Þeir kvelja mig með ógeðslegu skerandi hljóði og láta mig gera þessa játningu aftur og aftur:
Ég, Birgir Baldursson, lýsi því hér með yfir að gyðingar drápu foreldra Halldórs Laxness og þeir sem ég sá berjast í hringleikahúsinu voru kristnir menn, en gyðingar stóðu fyrir leikunum."
Hrökk þarna upp aftur. Skerandi hljóðið reyndist vera moskítófluga sem sveif yfir hausamótunum á mér. Gafst upp á frekari svefni.
Ætli þessar draumfarir eigi sér ekki forsendu í því að ég er að lesa Blekkingu og þekkingu öðru sinni. Sofnaði út frá þeim stað þar sem Galíleó er á hnjánum, frammi fyrir hirð páfa, og er látinn sverja af sér "villutrú" sína um snúning jarðar kringum sjálfa sig og sólu.
Djöfuls viðbjóðsveröld sem við lifum í.
Fátt er eins gefandi og að rembast við ljóðaþýðingar. Málvitundin belgist út og afstaðan til lífsins verður fullkomlega stóísk.
Ætti að taka þetta upp í artþerapíu geðdeildanna.
Í fyrra var ég í bókmenntaþýðingakúrsi hjá Nirði P. Njarðvík. Þar færðist ég mikið í fang og barðist við fyrstu þrjú erindin í ljóðinu Elegy written in
a country church-yard eftir Thomas Gray. Held að útkoman hafi verið svosem allt í lagi, þótt ýmislegt sé þar hallærislegt.
Um helgina tók ég svo að gamni mínu næstu þrjú erindi fyrir og gekk bara vel. Satt að segja er ég bara drullustoltur. Held ég dundi mér bara við að klára öll 32 erindin í sumar, þetta er svo gaman.
Hér er afrakstur helgarinnar. Þeir sem vit hafa á ljóðum og finnst ég úti á túni láti mig vita, ég vil síður hafa einhverjar ranghugmyndir um eigin getu á þessu sviði:
Beneath those rugged elms, that yew-tree's shade,
Where heaves the turf in many a mouldering heap,
Each in his narrow cell for ever laid,
The rude Forefathers of the hamlet sleep.
The breezy call of incense-breathing morn,
The swallow twittering from the straw-built shed,
The cock's shrill clarion, or the echoing horn,
No more shall rouse them from their lowly bed.
For them no more the blazing hearth shall burn,
Or busy housewife ply her evening care:
No children run to lisp their sire's return,
Or climb his knees the envied kiss to share,
---
Und álmi hrjúfum ýrinn finnur skjól,
hvar ólgar svörður mörgum rotnum hnaus,
í feysknum haug og fúnum á sér ból,
hver fyrndur ái þorpsins, tímalaus.
En blærinn hvorki' er ilm af morgni ber,
né brotinn hljómur svöluhreiðri frá,
hanagal né horn sem loftið sker,
mun hefja' úr lágu leiði feður þá.
Og framar þeim ei funar hjartarót,
né fagna víf og sinna hverri þrá
og engin hlaupa öfum sínum mót,
yndisbörn í fang og kyssa þá.
 
Ég er mikið búinn að velta því fyrir mér hvað það er við andlitin á samstarfsmönnum mínum hjá Harry sem gefur þeim indverskt yfirbragð. Ég var lengi að spekúlera í því hvaða dýr þessir menn minna mig á. Svo rann það skyndilega upp fyrir mér:
Indverjar eru eins og fílar í framan.
Á Indlandi er mikil virðing borin fyrir fílum. Þessi stóru dýr eru jafnvel í föruneyti guðanna og öldum saman þarfasti þjónninn, rétt eins og klárinn á Íslandi. Kannski þessi fíladýrkun hafi haft það að verkum að indverskar konur hafi gegnum tíðina laðast að körlum sem hafa svipuð andlitseinkenni og þetta dýr.
Þróunin svo séð um afganginn.
Er það rétt munað hjá mér að fólk á Vestfjörðum sé eins og þorskar í framan?
Ég sagði frá því í öðru bloggi þegar ég braut í mér fjögur rifbein, en gat ekki brugðist skyldum mínum og varð að spila eitt og hálft gigg, áður en hægt var að leita læknis.
Eddi Lár var að senda mér þessa mynd sem tekin er á seinna gigginu. Þarna er ég sárkvalinn að rembast við að spila sýrðar útsetningar Óskars Guðjónssonar á söngdönsum Jóns Múla. Þið sjáið eymdarsvipinn á mér.
En það sem vekur meiri athygli: Mikið djöfull hef ég verið orðinn feitur þarna!
Í dag er fyrsti apríl og um að gera að láta fólk hlaupa svolítið. Í það minnsta hefur skapast sú hefð á trúmálaspjalli Strik.is að rétt uppúr miðnætti frelsast einhver trúleysinginn í svosem sólarhring.
Hinir trúuðu bitu ekki á agnið í fyrra en einum trúlausum stóð ekki á sama þegar þrír okkar hinna "sáum að okkur" í einu.
Ég beindi gabbi mínu að trúleysingja í gærkvöldi og sjá, hann lét gabbast í eina millisekúndu.
Nei, trúleysinginn í mér er ekki dáinn, en hver skyldi afstaða hins trúlausa vera til dauðans? Einhver stúlka/kona sendi fyrirspurn um þetta inn á SAMT út af ritgerð sem hún er að gera. Ég tók að mér að svara henni:
Kæra Xxxxxx!
Nú er það svo að fátt tengir trúleysingja saman annað en trúleysið
sjálft. Þeir koma af öllum sviðum þjóðlífsins og hafa allskonar
skoðanir á mönnum og málefnum.
Svar mitt um endalokin ber því að skoða með tilliti til þessa. Verið
getur að margir trúleysingjar séu afar ósáttir við það tilgangsleysi
sem felst í lífi okkar, samkvæmt heimsmynd hins trúlausa. En mín
afstaða er þessi:
Lífið er náttúrlegt ferli þar sem einstaklingurinn er hlekkur í
keðju. Hlutverki hvers einstakling lýkur því í raun þegar hann hefur
komið upp afkvæmum sínum. Því hlýtur "tilgangur lífsins", ef hægt er
að kalla hann því nafni, að vera sá einn að geta afkvæmi og fóstra
þau allt þar til þau geta tekið við keflinu.
Við höfum engan "æðri" tilgang en þennan. Við erum bara gáfaðar
skepnur.
Um leið og maður hefur fallist á þessa lífssýn verður dauðinn
fáránlega léttvægur, samanborðið við áhyggjurnar sem maður hafði af
honum áður. Og dauði ástvina verður einfaldlega eitthvað sem við má
búast hvenær sem er. Besta leiðin til að kljást við hann er í raun sú
að ganga ekki útfrá tilvist manna sem sjálfsögðum hlut, heldur vera
viðbúinn því öllum stundum að menn og skepnur deyi. Hver dagur í
félagsskap vina og ættingja fær með þessu aukið vægi. Og hvatinn til
að njóta samvistanna til hins ýtrasta verður enn meiri en ella, því
allt gæti þetta verið farið forgörðum á morgun.
Og þegar það gerist er lítið annað hægt en yppta öxlum og laga sig að
nýjum aðstæðum. Sorgarferlið verður því styttra og bærilegra en hjá
þeim sem hágrátandi spyrja "af hverju, af hverju hún/hann?" í
fullkomnu skilningsleysi á eðli náttúrunnar.
Í mínu tilfelli veitir trúleysið aðlögunarhæfni og skjótari sátt við
aðstæður en ella. Maður áttar sig enda á því að gæfa hvers og eins er
ekkert sem æðri máttarvöld úthluta heldur bera menn sjálfir ábyrgð á
velferð sinni og hamingju.
Trúleysi er því í raun frelsi með ábyrgð. Frelsi, því engum guðum
þarf að lúta, engum bókstaf þarf að hlýða í blindni. Ábyrgð, því það
er enginn þarna uppi sem tekur í taumana þegar allt er á leið í
vaskinn.
Vona að þetta svari einhverju.
Bestu kveðjur,
Birgir Baldursson
http://birgir.com
Þar hafiði það.
Nú er SAMT-vefurinn kominn með vefumsýslukerfi sem gerir okkur ritglöðu félögunum kleift að uppfæra eins og okkur lystir.
Ég er svaka spenntur og búinn að setja inn tvær fréttir.
Kerfið sem notað er heitir Movable Type og er alger snilld. Ekki nóg með að umhverfið leiki í höndum manns heldur er hægt að flokka greinarnar niður og halda utan um komment lesenda.
Og það ber hugann að þessu vefsetri hér. Hér er allt unnið í höndunum, kóðinn hamraður inn rétt eins og enn væri árið 1994. En ég hef mikinn áhuga á að koma þessum vef á hræranlegt form og bjóða upp á allar þær krásir sem slíku fylgja.
En þar til ég nenni að setja mig inn í múvabúl tæp ætla ég að gerast mitt eigið slíkt. Þið fáið nú bloggið mitt flokkað og hverja færslu tímasetta, svo ég geti hent inn fleiri en einni færslu á dag. Þetta kostar auðvitað alls kyns aukadund, en hva, allt fyrir viðmótið.
En að sjálfsögðu er það samt alltaf innihaldið sem skiptir mestu máli. Ég ætla áfram að reyna að hreyfa við fólki og vekja það af dásvefni vanans, vera áfram þessi "movable type" sem ég þykist nú þegar vera.
|