Bloggið
Það barst dálítið sérstakt skeyti inn á skjáborð mitt hja Island Adventure Rejser áðan. Þar segir m.a:
New edition of a unique guide to unseen Hafnarfjörður
A new and revised edition has been published of the ever-popular Hidden
World Map of Hafnarfjörður, which was first published ten years ago in
1993.
Elves and other supernatural beings are an age-old element in Icelandic
folklore, and nowhere more than in the town of Hafnarfjörður, which nestles
amid lava formations, reputed to be the homes of other-worldly creatures.
Local clairvoyant Erla Stefánsdóttir, who is familiar with the many
different inhabitants of the town, has mapped out their different
communities for the visitor. The new revised edition of the map takes
account of various changes that have taken place not only among the elves,
but also in the human community, in the past decade. The new map also
contains interesting information on Iceland's energy lines or ley lines,
and instructions for exercises to replenish the spirit..
Það kemur einnig fram að kortið kosti 15 Bandaríkjadali, en séu sjö pöntuð í einu fylgi 2 með frítt.
Það sem ég á erfiðast með að átta mig á er hvort fólk taki upplýsingum eins og þeim sem Erla lætur í té sem heilögum sannleik, ellegar taki þátt í einhverjum þykjustuleik um þessar vættir af þeirri ástæðu að þessi goðsögn öll sé svo kjút eða falleg. Ef fólk er almennt ekki inni á því að þetta sé raunveruleiki, hvaða augum lítur það þá Erlu Stefánsdóttur (ekki var það hún sem söng Lóan er komin, er það?)? Hrífst það af því hve klár hún er að selja hugverk sín, þótt upprunnin séu í bulli og vitleysu, eða ganga menn bara út frá því að hún telji sig sjá eitthvað í raun og sé bara svona létt klikk?
Hvað sem því líður þá verð ég alltaf styggur þegar ég sé að menn eru að reyna að hagnast á þvættingi, lygum sem kynntar eru sem blákaldur raunveruleiki. Á vorum upplýstu tímum er við hæfi að áherslan liggi á sannleikanum bak við hlutina en ekki sé alið á heimsku og hindurvitnum.
En Erla mín, þín bíður ein milljón Bandaríkjadollara ef þú getur sannfært James Randi um miðilshæfileika þína. Væri ekki dásamlegt að geta frelsað alla þá peninga út af dauðum bankareikningi og látið þá vinna þar sem þeirra er þörf - í hjálparstarfi hverskonar?
En rifjum nú upp þennan dag þegar tónaseiður vindhörpunnar fyrst náði hlustum strákanna þriggja og vakti þessa kynlegu óseðjandi þrá í sálum þeirra. Framað þeim tíma höfðu þeir enga tónlist heyrt nema lögin sem Lamm organisti var að kreista útúr hásu kirkjuorgelinu á sunnudögum.
- Pabbi, hver er það sem spilar á vindhörpuna, spurði Kornelíus yngri sem þá var sex ára gamall.
- Náttúrlega vindurinn, svaraði elsti strákurinn.
- Nei, það eru kerúbarnir, er það ekki, pabbi minn? spurði Síríus og leit þessum stóru órólegu augum beint framan í pabba.
Annarshugar kinkaði hringjarinn kolli einsog til samþykkis og strákarnir hlustuðu þá enn hugfangnari og bljúgari en fyr. Störðu gegnum klukknaportin útí vindskekinn heiminn þarsem ábúðarmiklar skýjaásjónur liðu hjá ein og ein og hlustuðu fyrir sitt leyti á framandlega tónana. Þetta var svo óvenjulegur dagur að bræðurnir þrír gleymdu honum aldrei og löngu seinna átti Síríus eftir að gera hann ódauðlegan í kvæði sínu „Kerúbarnir liðu hjá“.
- William Heinesen, Glataðir snillingar
Matti á í gær ágætan pistil um ást manna á hindurvitnum. Það virðist liggja djúpt í manneðlinu að leita duldrar merkingar í atburðum og gera jafnvel náttúrunni upp greind og aðra mannlega eiginleika.
Maður spyr sig af hverju. Nú er heimurinn alveg nógu stórbrotinn þótt maður þurfi ekki líka að gera honum það upp að vera smíðisgripur greindrar veru. Þið hefðuð t.d. átt að sjá litþrungna regnbogann sem blasti við út um rútugluggann á leið minni út á Leifsstöð fyrir skömmu. Ég þurfti barasta ekki rassgat að halda því fram að þetta væri brú Ásanna milli tveggja heima, hvað þá að Guð væri að minna á sáttmála sinn við mennina. Sú vitneskja mín að þarna væri um ljósbrot að ræða spillti í engu því hve fagurt mér fannst það.
Og þegar betur var að gáð þarna í morgunskímunni sá maður að þetta var ekki regnbogi heldur regnhringur og auðvitað hélt hann alltaf sömu fjarlægð frá rútunni. Kúl stöff.
Mér finnst það lýsa algerri vanvirðingu við náttúruna og þau öfl sem hana móta að þurfa að gera öllu draslinu upp einhverja mannlega eiginleika, útskýra allt með almáttugri veru og öðrum hindurvitnum. Fyrir nú utan það að slíkt hátterni rænir menn alveg réttri sýn á eðli hlutanna.
Þá ávarpaði hann mig styrkum rómi:
Ég hef orðið að slá á strengi samúðarinnar til að fá inngöngu í hús yðar. Nú hef ég yður á valdi mínu, og ég er óvæginn.
Ég tafsaði á nokkrum orðum. Ég er ekki hraustur maður, og orðin ein gátu komið mér til hjálpar.
Mér tókst að segja:
Satt er það, fyrir löngu níddist ég á barni, en þér eruð ekki lengur það barn, og ég er ekki heldur sami afglapinn og ég var forðum daga. Auk þess er hefndin jafn hégómleg og hlægileg og fyrirgefningin.
Einmitt af þeim sökum, að ég er ekki lengur þetta barn, svaraði hann, verð ég að ráða þig af dögum. Hér er ekki um neina hefnd að ræða, heldur er þetta réttlætismál. Rökfærslur þínar, Borges, eru einungis bellibrögð ótta þíns til að koma í veg fyrir að ég drepi þig. Nú eru yður öll ráð horfin.
Eitt get ég gert, svaraði ég.
Hvað er það? spurði hann.
Vaknað.
Og ég vaknaði.
- Jorge Luis Borges - úr smásögunni Þáttur um óvininn.
Í kjölfar þess að blogg fór að öðlast almenna hylli og ástundun hefur umræðan um að þarna sé jafnvel komin ný tegund bókmennta verið áberandi og öflug. Menn velta fyrir sér sérkennum fyrirbærisins og snertipunktum þess við eldri form greinarinnar, fagna því hve textinn er interaktívur og fljótbirtur - og höfundinum nær að kostnaðarlausu.
Svo hafa menn byrjað að flokka bloggið niður í kategóríur, bera ólíka höfunda saman og spökúlera í því hvað geri blogg að bloggi, skeri það frá öðrum ritstörfum. Alls kyns samsett orð verða til og ekki laust við að þessi nýji vettvangur hafi útrýmt öllum málótta heilu þjóðfélagshópanna. Menn tala um fagurblogg og dónablogg, gleðiblogg og daufblogg, bloggfælni, bloggrof, bloggfoss, bloggstíflu, ofblogg og vanblogg. Og eitt er víst: Bloggið er alvöru, það er krefjandi, hreinsandi, frelsandi og frjóvgandi. Hægt er að stúdera blogg sem bókmenntir í Háskóla Íslands og fræðimenn fagna þessari framþróun orðlistarinnar.
En það eru ekki allir jafn hrifnir af nýjum straumum og stefnum. Líkt og Hriflu-Jónas forðum finna sumir sig knúna að agnúast út í hinn nýja tjáningarmáta, dæma þetta ljóðform dautt og ómerkt - af því það rímar ekki og stuðlar í höfðinu á þeim.
Sumar þessara radda berast meira að segja af bloggvöllunum sjálfum. Slíkir menn hafa eins og Hitler og Jónas komist að endanlegri niðurstöðu um það hvert eðli miðilsins skuli vera, krefjast formfestu, vilja steypa alla í sama mót. "Úrkynjuð list!" hrópa þeir í hvert sinn sem einhver reynir á þanþol formsins, reynir að slípa á greinina nýja fleti. "Höfum það tvívítt, þrjár víddir eru of margar," segja þeir.
Eitt dæmi þessa er að finna í nýlegu bloggi á jon.is:
Of latur ekki satt? Æ mér finnst bara eitthvað svo asnalegt að vera sýknt og heilagt að þruma skoðunum mínum yfir eitthvað fólk sem ég þekki hvorki haus né sporð á. Eða að setja ykkur inn í draumfarir mínar eins og sumir gera kinnroðalaust. Í raun er stórundarlegt að lesa blogg (þetta er hrikalegt orð) á hinum ýmsu síðum. Kókópöffs-kynslóðin að segja frá einhverju djammi á Vegamótum eða Gauknum. Who cares?
Hverju er maðurinn að setja sig upp á móti? Að menn riti um reynslu sína af þeirri súrrealísku veröld sem við köllum drauma? Af hverju má það ekki? Er þá smásaga Borges, sem vitnað er í hér að ofan, ekki leyfileg eða boðleg? Er of freklegt eða dónalegt að varpa upp mynd af manni sem ríður rækjum? Hvers vegna það?
Sem betur fer eru menn ekkert mikið að hlusta á raddir sem þessar, en æða áfram tjáningarfullir og ögrandi. Menn leita sér stíls, móta hann og meitla, sníða sér þröngan stakk dömunnar, durtsins eða nöldrarans, allt eftir hentugleikum. Sem betur fer eru ekki öll blogg eins.
Bloggarar gramsa í tungumálinu og finna á því nýjar hliðar. Með því bæta þeir við litum í mál-verk okkar allra og kynda undir kátínu þegar best lætur. Þeir beita bloggvopni sínu jafnt sem beittu ritgerðarspjóti og ljóðrænni klasasprengju, kalla fram í hugum okkar reiði, gleði, sorg og söknuð, von og drauma.
Bloggið er ekki síðri vettvangur sannrar listar en sú fjöltækni sem kennd er í myndlistarskólum. Allt er opið upp á gátt og flest er leyfilegt. Og með tímanum heltast yfirborðslegu gervimennin úr lestinni en ljóma stafar af hinum sönnu meisturum. En það besta er að ekki þarf lengur að leita bókmennta í bókum, heldur stirnir á þær á kristalskjám í öllu sínu veldi, glænýjum og bragðgóðum. Og ef þú kannt ekki að meta bullið geturðu látið höfundarnefnuna vita á nóinu.
Sigfús hefði fílað vora tíma.
Því er haldið fram að Jesús Kristur sé sonur Guðs, skapara heimsins og mannsins, verið sendur af honum til Jarðar fyrir tveimur aldatugum til kennslustarfa.
Í þann tíð trúðu menn því að illir andar yllu því sem í dag er kallað geðsjúkdómar. Jesús þessi var ekkert að leiðrétta það en sýndi þess í stað nokkur trikk þar sem þessum öndum var t.d. fyrirkomið í svínahjörð. Hann viðhélt semsagt vanþekkingunni, þrátt fyrir að eiga að vita betur.
Ég ákæri hér með Jesú Krist fyrir þann höfuðglæp gegn mannkyninu að liggja á upplýsingum sem komið hefðu milljörðum manna til hjálpar undanfarin 2000 ár. Öll þjáningin, eymdin og volæðið sem fjarvera lyfja og þekkingar hefur valdið er meiri en tárum taki. Af einhverjum óskiljanlegum orsökum virðist það vilji Guðs og Jesú að mannkynið finni sjálft lausnir á volæði sínu, þó það kosti þögla kvöl tugmilljóna ungabarna sem deyja í fangi móður sinnar, árþúsundum saman.
Ég ákæri Jesú Krist fyrir að hafa legið á þekkingu sem leitt gat af sér öfluga og góða uppskeru, nýtingu orkulinda, veðurspárgerð, loftkælingu og húshitun, fjarskipti, bólusetningartækni, hraðskreiðan fararmáta, fullkomið hagkerfi og ótal aðra hluti sem hefðu auðveldlega geta dregið úr fátækt og hungri, kvölum, fáfræði og eymd, hefðu getað gert mannkyni kleift að lifa sem frjálsborið og upplýst fólk í réttlátu samfélagi og með góð tök á náttúrunni.
Það eina sem Jesús þessi hefur sér til málsvarnar er að hafa ekki í raun verið sonur Guðs, og því ekki með alla þessa vitneskju í farteskinu.
Þannig hlýtur því að vera háttað, hin myndin er of yfirgengileg.
Áður birt á trúmálaspjalli strik.is þann 21.10.02
|