Bloggið
Það er talað um að maðurinn hafi greind á mörgum sviðum, ekki bara á sviði hugsunar. Vinsælt er að tiltaka tilfinningagreind og líkamsgreind sem dæmi um annars konar greind.
Kannski eru þær fleiri.
En í það minnsta hefur einnig þótt taka því að skipta mannlegri hamingju niður á þessi þrjú svið, vitræna, tilfinningalega og líkamlega. Ekki veit ég hversu vísindalegt það er, þetta gæti allt eins verið beint undan svikulum rifjum Maharishi Mahesh, mannsins sem fann að stórum hluta upp ayurvedapælinguna, sem logið er fullum fetum að sé ævagömul.
En eins og fólk getur verið misþroska á þessum mismunandi sviðum greindarinnar er það auðvitað einnig misjafnlega á vegi statt þegar kemur að fróuninni. Maður sem liggur fróðleiksfús í bókum getur vanrækt líkama sinn og vinatengsl, intellektúal hamingja hans líður með því fyrir ófullnægju á þessum tveimur sviðum. Eins geta vaxtaræktar- og félagsmálatröllin verið gersamlega ófær þegar kemur að því að láta reyna á andlegan þrótt.
Trikkið er víst að leita jafnvægis á þessum þremur sviðum, rétta af slagsíðuna. Það gæti þýtt að sá bókhneigði verði að draga úr þessari lærdómssjálfsfróun sinni og runkast þess í stað þeim mun meira tilfinningalega og hamast í leikfimi. Eins gæti það átt fyrir steratröllinu að liggja að þurfa að líta aðeins upp úr Séð og heyrt svo það fái séð og heyrt eitthvað af hinstu rökum tilverunnar.
En líkingin í fyrirsögninni hér að ofan er þessi: maðurinn er meðvitundin (efst), barnið tilfinningalífið (sem ber uppi meðvitundina) og hesturinn líkaminn. Meira um þetta módel síðar.
Til að vísa í þessa færslu þá hægrismelltu hér og veldu "Copy Shortcut".
[credophile] gets positive pleasure from belief and pain from doubt... The credophile collects beliefs the way a jackdaw does nest ornaments: not for utility but for glitter. And, once having embraced a belief, it takes something more than mere disproof to make him let go.
Þessi innbygging í mannskepnuna hefur orðið mörgum siðblindingjanum að féþúfu. Með heiðarlegu yfir- bragði og traustvekjandi hegðun hefur hverjum svindlaranum af öðrum tekist að sigra skynsemis- glóru fórnarlamba sinna og rýja þau inn að skyrtunni. Þetta á bæði við um þá sem rugla þremur skeljum á borði, meðan þeir telja áhorfendum trú um að ekkert mál sé að fylgjast með því hvar kúlan sé undir, og alla sjálfskipuðu gúrúana sem með einhverju mystíkalkjaftæði tekst að fá saklaust fólk til að tigna sig og halda sér uppi.
Og eins og kemur fram hjá Holysmoke þá er ekki við fórnarlömbin að sakast. Gagnrýnin hugsun er nefnilega ekki innbyggð í manneðlið, heldur þarf að leggja stund á hana og þjálfa sig í að beita henni. Og þarna úti er fjöldinn allur af fólki sem í fáfræði sinni, nú eða fyrir græðgis- eða hugsjónasakir, verður auðveld bráð þeim sem lifibrauð sitt hafa af því að kalla ógæfu yfir samborgara sína með beinhörðum prettum og þjófnaði, eða hagnast á þeim með torræðum lygum og blekkingum.
Gráthlægilegt er, í ljósi þessa, að íslenskt þjóðfélag skuli á okkar dögum halda úti heilli stofnun "con-manna" sem hafa slíkt og þvílíkt að ævistarfi. Út af með þjóðkirkjuna!
Til að vísa í þessa færslu þá hægrismelltu hér og veldu "Copy Shortcut".
Ég gat mér þess til hér nýlega að þjóðernis- og kynþáttahyggja væri í raun ekkert annað en trúarbrögð, enda hvorttveggja runnið undan rifjum heimshræðslu og einnig þörfinni fyrir að tilheyra einhverju stóru og máttugu.
Þegar ég var svo að fletta gegnum ritgerðir Þórbergs fyrir nokkrum nóttum rakst ég á þessa heitu skammarræðu, ætlaðri þeim sem kosið hafa að kasta hugsun sinni á altari ógnarafla af ýmsu tagi. Þetta styður algerlega mál mitt.
En þið getið náttúrlega bara sagt að ég sé ekkert betri, að Þórbergur sé bara það kennivald sem heili minn þræli fyrir. En nei, ég les Sobbegga kallinn með sama gagnrýna hugarfarinu og allan annan texta.
Gefum þeim gamla orðið:
Meginerfiðleikarnir í að koma fyrir yður vitinu eru fólgnir í þeirri óráðvendni hugarfarsins, að þér viljið láta blekkjast, þráið að láta ljúga að yður. Þér hafið verið að mynda ykkur hinar og þessar skoðanir. En skoðanir yðar eru venjulega ekki ávöxtur af þolinmóðri leit og ráðvandlegri íhugun. Þær eru ekki reistar á þekkingu, og þær eru fyrir utan og neðan allar staðreyndir. Skoðanir yðar eru að eins afkáraleg hugsanaform, flöktandi stemningar eigingjarnra óska. Þér spyrjið ekki að því, hvernig hlutirnir séu, heldur fullyrðið þér harðsvírað, að svona séu þeir, af því að þér viljið hafa þá svona. Þér eruð með öðrum orðum ekki að leita sannleikans, heldur eruð þér á þindarlausu spani eftir þægilegum trúarbrögðum. Þér eruð alt af að reyna að falsa hina gullnu mynt tilverunnar til þess að tryggja höfðustól eiginhagsmunanna, efnahag, álit, völd, sáluhjálp.
Til þess svo að styrkja yður í öllu þessu hugmyndarugli, sem ekki á sér aðra undirstöðu en yðar eigingjörnu óskir, flýið þér undir verndarvængi alls konar kennivalda og falsspámanna, og þér eruð svo andlega lítilsigld (þótt þið kunnið að standa ykkur vel í líkamlegum slagsmálum), að þér takið fegins hendi við hverri þeirri blekkingu og hverjum þeim ósannindum, sem staðfesta óskir yðar og skoðanir. Síðan leggið þér alt kapp á að telja sjáfum yður trú um, að þetta hljóti að vera satt, af því að þér viljið að það sé satt. Þannig verðið þér smám saman ánauðugir þrælar kennivaldanna, týnið þeim göfuga hæfileika að geta gert mun á staðreynd og ímyndun, forherðist og neitið blákalt stálhörðum staðreyndum, og hugsun yðar staðnar og fausknar upp innan himinhárra múra af óhugsuðu orðaglamri, sem þér tyggið upp eins og hálfvitar eftir kennivöldum yðar. Og ef þetta kennivaldið hættir að fullnægja óskum yðar, hlaupið þér yfir til hins næsta, og þannig flýið þér úr einni prísundinni í aðra, þar til dauðinn gerir enda á þrældómi yðar með því að herleiða yður undir áþján nýrra kennivalda.
Eftir að þessi kennivöld yðar og drottinvöld hafa náð tangarhaldi á smædd yðar, verða þau að vaka yfir yður eins og óþægum búsmala, skríða fyrir yður, skjalla yður, hræsna fyrir yður og ala yður á látlausum lygum og blekkingum til þess að missa ekki fylgi yðar. Þau lifa í hvíldarlausum ótta við það að þér umgangist hættulega menn, verðið fyrir óhollum áhrifum, smitist af skaðlegum skoðunum, lesið skynsamlegar bækur, svíkið þau síðan og strjúkið undir önnur kenni- og drottin-völd. Og ef þau sjá fram á, að þau missi samt sem áður taumhald á hjarðareðli yðar, hefta þau yður með ströngum lagasetningum, umgirða yður með vopnuðum ríkislögreglum, einangra yður frá hættulegum skoðunum, banna útgáfu hættulegra blaða yðar vegna, brenna fyrir yður hættulegum bókum, tjóðra yður við fáránlegar trúarhugmynir, hóa yður saman á torg og gatnamót til þess að skálma undir fíflalegum fánaveifingum, láta yður belja kjánalega ættjarðarsöngva og steyta yður upp í morð og styrjaldir "fyrir Guð og föðurlandið". Þannig halda þau áfram að útjaska yður eins og ótemjum, þar til þau hafa upprætt með rótum þann veika vísi til sjálfstæðs hugsunar- þroska, sem byrjaður var að blómgast innra með yður. Og þér fallið fram í nekt einfeldninnar og tilbiðjið þessa kúgara yðar eins og frelsara og guði.
(Úr ritgerðinni Á guðsríkisbraut)
Til að vísa í þessa færslu þá hægrismelltu hér og veldu "Copy Shortcut".
Ég hef áður minnst hér á austuríska flækinginn sem ég hitti aldrei sjálfur en mótaði svo mjög gjörðir mínar á síðasta ári. Orð hans voru þessi:
Ég hef í mörg ár alið með mér þennan draum að hrista af mér heimóttarskap klakabúsetunnar og halda út í veröldina. Komast til einhvers þroska og vits. Gefa algeran skít í allt þetta þýska safna-til-elliáránna-sparnaðar-fyrirhyggjudrasl (sem ég aldrei sinnti enívei) og hanga á nippi óvissunar.
Kannski ég hefði átt að lesa Þórberg aðeins betur áður en ég seldi og gaf eigur mínar og sigldi burt. Hann kennir það nefnilega í einu af bréfum sínum til Vilmundar læknis að sá sem yfirgefi herbergi sitt í leit að þekkingu og farsæld uppskeri fávisku og sorg.
Kannski þroski mannsins felist í að upplifa þetta tvennt.
Ég þurfti reyndar ekkert að halda út í heim til að komast að því hve ófullkomleiki mannanna er yfirgengilegur. Þetta blasir allt við manni á netinu, í fréttum og kemur jafnvel æðandi til manns í tölvupósti.
Góðu fréttirnar eru hins vegar þær að útlit er fyrir að mér ætli að reiða vel af í sólinni. Kannski maður stefni á algert öryggi hér undan Afríkuströndum og leyfi fjárans þroskanum að fara fjandans til.
Ég hef í það minnsta séð að hamingja mannsins felst alls ekkert í viti, þekkingu og þroska. Kannski orðatiltækið "hann er vitlaus og honum líður vel" sé barasta orð að sönnu.
Til að vísa í þessa færslu þá hægrismelltu hér og veldu "Copy Shortcut".
If you make people think they are thinking, they'll love you. But if you really make them think they'll hate you.
- Don Marquis
Við trúleysingjarnir sem höfum gaman af því að ræða málin fáum það oft framan í okkur að við séum ofstækisfyllstu trúboðarnir af þeim öllum. Slíkur málflutningur er náttúrlega hlaðinn rökvillum og misskilningi. Ekkert er fjarri mér og öðrum guðlausum sem ég hef séð til, en að fara að troða trúleysi upp á fólk. Okkur gengur allt annað til.
Við erum einfaldlega að reyna að fá fólk til að hugsa sjálft.
Mér rennur til rifja að sjá hve fólk er tilbúið til að kasta frá sér allri sjálfstæðri hugsun fyrir gylliboð um eilífðarsælu eða hótunum um kvalir í jafnlangan tíma. Maður einfaldlega sér í gegnum lygaþvæluna og vill fá fólk til að vega og meta þetta sjálft og sefjunarlaust, vekja það af svefninum. Fólki er velkomið að trúa hverju sem það vill en mér þykir þó lágmark að það fái metið heimsmynd sína rökrænt en láti ekki einhverja eldpredikara dáleiða burt alla skynsemisglóru.
Nei, við erum ekki að ræna neinn neinu, en vitum þó sem er að um leið og fólk tekur að rannsaka lífsskoðanir sínar yfirvegað gufa hindurvitnin yfirleitt fljótt upp.
Af hverju finnst fólki sjálfsagt að trúboðar gangi um og selji fólki úrelta heimsmynd, ræni jafnvel heilu menningarsamfélögin arfleið sinni og andlegum verðmætum, en bregst svo ókvæða við ef við vantrúaðir reynum að benda á fáránleikann í þessu öllu? Og hvernig stendur á því að mótbárur hinna trúuðu skuli alltaf fjarlægjast málefnalega rökræðu á hundrað kílómetra hraða og detta niður á Ad hominem-, strámanna- og roðasíldarplanið?
Það er vegna þess að innst inni vita hinir trúuðu sem er að tiltrú þeirra hefur enga vitræna undirbyggingu. Þeir geta einfaldlega ekkert sagt. Og þegar maður getur ekkert sagt er gott að hata og jafnvel berja frá sér.
Fólk getur endalaust blaðrað um umburðarlyndi fyrir trú annarra en það er eins og það eigi bara að gilda svo lengi sem viðkomandi er haldinn einhverri trú, því sama fólki þykir sjálfsagt að demba yfir okkur trúlausa hatursáróðri og fordómafullu ofstæki hvenær sem er. Ef þið trúið mér ekki skulið þið bara skoða áramótaræðu biskupsins og prófa að setja orðið "韘lamstrú" inn fyrir orðið "trúleysi".
Það hefði eitthvað verið sagt ef ræðan hefði hljómað þannig.
Til að vísa í þessa færslu þá hægrismelltu hér og veldu "Copy Shortcut".
Ég er svolítið búinn að vera að karpa við hann Krist á bloggsíðunni hans. Talið barst meðal annar að móður Teresu, þessum algóða dýrlingi sem á að fara að taka í guðatölu.
Ég vakti athygli hans á því að samkvæmt dagbókum kellu þjáðist hún af sterkum efa um tilvist Guðs. Þetta gerði ég ekki síst til þess að hann mætti sjá að trúin er engin forsenda góðra verka.
Verst að ég var bara ekkert búinn að skoða það hvað Teresa stóð nákvæmlega fyrir, heldur gekk út frá hinni endalausu jákvæðu fjölmiðlaumfjöllun um hana sem einhverjum endanlegum sannleik.
Kannski er ég fjölmiðlatrúar.
En svo kom Matti og vakti mig upp af dásvefni fjölmiðlanna. Benti á lesmál þar sem fram kemur ýmislegt misjafnt um þetta kaþólska goð, svo ekki sé meira sagt. Kerlingin var t.d. ekkert fyrir það að lina þjáningar skjólstæðinga sinna, heldur hékk í þeirri kaþólsku firru að pínan væri Guði þóknanleg og af hinu góða. Lagði mun fremur áherslu á að hinir deyjandi sem hún "annaðist" snerust til trúar á Hvíta-Krist.
Sjálf sótti hún alla sína læknisþjónustu á rándýr sjúkrahús - veitti sjálfri sér það sem hún neitaði skjólstæðingum sínum um.
Teresa barðist gegn því að írskum lögum yrði breytt í þá átt að konur megi skilja við karla sína og giftast aftur. Samt var hún ekki heilli í þessari afstöðu sinni en svo að henni fannst sjálfsagt að Díana vinkona hennar prinsessa fengi að losna undan plagandi hjónabandi sínu.
Kerla var í góðu vinasambandi við einn helsta skúrk Bandaríkjanna og fékk hjá honum háar upphæðir af þjófstolnu fé til "hjálpar- starfa" sinna. Eitthvað rann þó lítið af öllum þessum peningum til munaðarlausra í Kalkútta, heldur fór þetta í að reisa fjöldann allan af íburðarmiklum nunnuklaustrum út um allar trissur.
Og þegar þessi gæs, sem aldrei vann nokkurn tíma að friði, fékk friðarverðlaun Nóbels hafði hún ekkert betra til málanna að leggja en það að fóstureyðingar væru helsta ógnin við frið í heiminum. Þetta er svo fávitaleg yfirlýsing að það hálfa væri nóg. Samt segir enginn neitt, af því hún er svo "göfug" og "heilög".
Nei, þeir kristnu mega alveg eiga hana Teresu fyrir mér, því þrátt fyrir efahyggju sína vék hún í engu frá samanherptum fundamental- isma kaþólskunnar, barðist gegn sjálfsögðum mannréttindum og lét fólk kveljast.
Ég ætla að kaupa bókina
The Missionary Position
og kannski þýða hana handa ykkur.
Til að vísa í þessa færslu þá hægrismelltu hér og veldu "Copy Shortcut".
Ég er að velta fyrir mér dálítið sérstöku fyrirbæri og reyna að finna hvort það eigi sér mynstur. Í gær var ég að sækja gamlan djass á netið og brenna á disk fyrir föður minn. Þetta voru upptökur með Muggsy Spanier og Lous Armstrong. Ég fann glás af dóti frá árinu 1947 úr Carnegie Hall með Armstrong sem var fínt, en faðir minn stakk samt upp á að við leituðum að eldra efni úr fórum hans: "Heldurð að við getum fundið upptökur frá nítjánhundruð tuttugu og eitthvað?"
Pabbi er fæddur nítjánhundruð tuttugu og eitthvað og laðast greinilega mest af tónlist sem tekin var upp þá. Ég er aftur á móti stökk í efni sem kom út in ðe sixtís, eða um það leyti sem ég var að slíta fyrstu barnsskóm mínum. Og eins og öðrum mannsheilum er gjarnt fór minn, um leið og ég gerði mér þetta ljóst, að leita að samhengi eða kerfi.
Af hverju er t.d. hippinn Bjöggi Halldórs svona sólginn í Presley? Af hverju er Friðrik Theodórsson, sem ætti með réttu að vera boppari, að reka dixílandhljómsveit? Hví ætli framhaldsskólanemar nútímans geri ekkert annað en setja upp einhver eitís sjóv?
Ég finn oft fyrir nostalgíu til tímabils sem nær aftur fyrir fæðingu mína. Kannski af því að barnatíska æsku minnar samanstóð af leyfum frá rokktímabilinu. Stelpur voru í Grease-kjólum með borða í hárinu og sjálfur var maður snoðaður á hnakkanum, með bylgju í hárinu og í uppháum strigaskóm með kúlu á sama tíma og sprottnir unglingar gengu um á bítlaskóm með hárið ofan í augu.
En þetta með tónlistina er merkilegt. Kannski að það sem síast inn í frumbernsku manns verði sterkast þegar upp er staðið. Jón Múli ætti samkvæmt því að bera mesta ábyrgð á tónlistarsmekk mínum svo mjög sem hann var duglegur að setja syfjulegan djass undir nálina í bítið. En svo getur líka vel verið að ég sé að sjá eitthvert kerfi út úr hlutunum þar sem ekkert er. Slíkt er nú einu sinni ríkt í manneðlinu og hefur fært okkur marga þrautseiga ranghugmyndina gegnum tíðina.
Til að vísa í þessa færslu þá hægrismelltu hér og veldu "Copy Shortcut".
|