Fyrir stuttu skrifaði séra Jón Dalbú Hróbjartsson svargrein við greinarkorni sem Aðalheiður Inga Þorsteinsdóttir birti á síðum Morgunblaðsins um aðskilnað ríkis og kirkju. Einkum virðist hafa farið fyrir brjóstið á honum sú fullyrðing Aðalheiðar að kirkjan boðaði hindurvitni. Mig langar að eyða nokkrum orðum í að verja málstað hennar, sérstaklega í ljósi þess að klerkurinn sýndi ekki með neinum hætti fram á að hún hefði rangt fyrir sér.

Jón Dalbú spyr í fyrirsögn greinar sinnar hvort kirkjan boði hindurvitni. Já, það gerir hún. Öll trúarbrögð snúast um að skýra heiminn yfirnáttúrlegum skýringum. Í grárri forneskju trúðu menn því að öll náttúrufyrirbæri væru á valdi vitiborins afls og óveður jafnt sem jarðskjálftar væru afleiðingar skapsmuna þessa æðri máttar. En allt frá því vísindaleg aðferð kom til skjalanna hefur hún varpað hverri yfirnáttúruskýringunni af annarri út í horn og teflt fram náttúrulegum skýringum í staðinn. Það sem hinir trúuðu kalla "sköpunarverk" hefur að stærstu leyti verið skýrt mekanískum skýringum og engin þörf lengur til að troða guðum eða öðrum slíkum tilgátum inn í dæmið. Slíkar getgátur hljóta því að falla undir hindurvitni, séu þær bornar á borð sem einhver sannleikur.

Það er ekkert meira vit í kristindómnum en öðrum trúarbrögðum. Eins og þau er hann rakalaus fullyrðingavaðall um tilhlutan yfirnáttúrlegra afla í líf okkar. Kenningar hans er engan veginn hægt að prófa eða rökstyðja. Þvert á móti er gert tilkall til þess að staðhæfingunum sé trúað án þess að nokkur rökstuðningur komi til. Kristindómurinn er því, eins og önnur yfirnáttúruhyggja, að öllu leyti óröklegt kerfi trúarsetninga. Þetta hafa jafnvel talsmenn hans viðurkennt og segja fullum fetum að þar sem rökhugsun sleppi taki trúin við.

Það er ákaflega prestslegt af Jóni Dalbú að láta sér sárna þau ummæli Aðalheiðar að kristnin sé hindurvitni. Hefur maðurinn aldrei heyrt þessu haldið fram áður? Hefur hann ef til vill aldrei leitt hugann að því sjálfur að svo geti verið? Nei, í stað þess að koma með málefnaleg svör við orðum Aðalheiðar kýs hann að notast við gömlu sárindarökvilluna, reynir að höfða til samvisku þess er ræðst að hugmyndakerfi hans.

Slík rökræðutaktík er lágkúruleg. En klerkinum er kannski vorkunn, því um langt skeið hefur tíðkast að tipla á tánum kringum presta. Ekki má sýna af sér grófgerða hegðun eða segja neitt ljótt í návist þeirra, líkt og væru þeir gamlar viðkvæmar ömmur. Ef til vill hefur þetta ofverndaða umhverfi skapað slíka rörsýn prestsins á heiminn að fullkomlega sjálfsögð nútímaskilgreining á kristninni kemur honum gersamlega í opna skjöldu.

En síðan segir greinarhöfundur: "Ég fullyrði að öll meginstef í kenningu og boðskap kristinnar kirkju standist gagnrýna "upplýsta" hugsun. Ekki hefur verið hrakið með neinum haldbærum rökum að Jesús Kristur hafi verið til."

Hvar eru rökin fyrir þessari fullyrðingu um meginstefin? Og hvar hefur Jón Dalbú eiginlega alið manninn? Hefur það alveg farið fram hjá honum að rannsókn vísindanna hefur fært okkur heim sanninn um að náttúrlegar skýringar á heiminum nægi? Og hvað eiga þessa gæsalappir um orðið upplýsta að þýða? Er prófasturinn með þessu að reyna að gera allt verk raunvísindanna hlægilegt? Hvað á þetta skynsemishatur eiginlega að fyrirstilla?

Svo virðist prófasturinn halda að öll gagnrýni á hugmyndakerfi kristinna standi og falli með því hvort takist að afsanna að Jesús hafi verið til. Mig grunar þó að með þessu sé hann að leiða umræðuna afvega, því miklu frekar stendur styrinn um hvort þessi einstaklingur hafi verið (og sé) guð. Þar að auki virðist guðsmaðurinn ekki gera sér grein fyrir að boðskapur Jesú er engan veginn fundinn upp af honum sjálfum, öll meginatriði þess sem í dag kallast kristið siðferði var komið fram fyrir daga hans.

Já, það hryggir Jón Dalbú að Aðalheiður kallar kristnina hindurvitni. Samt er hún ekki að varpa neinu því fram sem ekki hefur margoft verið sagt áður. Mig langar því til sönnunar að vitna í ekki ómerkari mann en Thomas Jefferson, en hann skrifaði sem kunnugt er uppkastið að sjálfstæðisyfirlýsingu Bandaríkjanna og varð seinna forseti þeirra. Því hvað sem líður sálarangist prófastsins þá eru þessi viðhorf til kristninnar við lýði og verða að fá að heyrast:

"Ég hef velt fyrir mér öllum þekktum bábiljum veraldar en ekki fundið neitt það atriði sem gerir hina kristnu hégilju skárri en hinar. Allar byggjast þær á uppspuna og goðsögnum. Allt frá því kristnin kom til skjalanna hafa milljónir saklausra karla, kvenna og barna verið brenndar, kvaldar, féflettar og fangelsaðar. Og hvað hefur öll þessi valdbeiting svo haft í för með sér? Hún gerir helming jarðarbúa að kjánum og afganginn að hræsnurum, styður við hvers kyns sviksemi og villu um veröld alla."